Agrimonie: een zonnig kruid dat zich aan je vastklampt

Sommige kruiden vallen meteen op. Andere moet je eerst leren zien. Agrimonie hoort voor mij bij die tweede groep. Tot je haar eenmaal herkent. Dan zie je ineens die lange stengels met kleine gele bloemetjes.

Later in het seizoen merk je haar misschien op een heel andere manier, als de zaden zich aan je broek, sokken of de vacht van je hond hebben vastgehaakt.

Een mooi kruid om eens wat beter te bekijken.

Zo herken je agrimonie

Agrimonie is een overblijvende plant uit de rozenfamilie.

De plant heeft lange, rechtopstaande bloemstengels met kleine gele bloemen. Het blad is samengesteld uit grotere en kleinere deelblaadjes met een gezaagde rand. Later in het seizoen ontstaan de kenmerkende vruchten met kleine haakjes. Juist de combinatie helpt bij het determineren:

• lange rechtopstaande stengels

• kleine gele bloemen

• samengesteld, gezaagd blad

• behaarde stengel en bladeren

• vruchten met kleine haakjes

Heb je haar eenmaal goed bekeken, dan wordt agrimonie steeds makkelijker te herkennen.

Gewone en welriekende agrimonie

In Nederland kun je onder andere gewone agrimonie, Agrimonia eupatoria, en welriekende agrimonie, Agrimonia procera, tegenkomen.

Ze lijken behoorlijk op elkaar.

Een handig verschil zie je aan de rijpe vruchten. Bij gewone agrimonie staan de onderste stekeltjes recht of schuin naar buiten. Bij welriekende agrimonie zijn deze meer teruggebogen. Welriekende agrimonie heeft daarnaast meer klierharen en is in Nederland een stuk zeldzamer.

Bij determineren kijk ik daarom nooit naar één kenmerk. Bekijk de hele plant. Het blad, de stengel, de bloemen, de vruchten én de plek waar ze groeit.

Juist door zo te kijken leer je een plant echt kennen.

Kleine gele bloemen en slimme zaden

Agrimonie bloeit in de zomer met kleine gele bloemetjes langs een lange bloemstengel. De bloemen zijn niet groot of opvallend. Toch vind ik ze juist daardoor mooi. Van een afstand zie je een ranke gele lijn tussen het groen. Pas wanneer je dichterbij komt, zie je hoeveel kleine bloemetjes er eigenlijk zijn.

Na de bloei ontstaan vruchten met haakjes. Die blijven hangen aan de vacht van dieren of aan je kleding wanneer je langs de plant loopt. Zo worden de zaden meegenomen naar een nieuwe plek. Wat voor ons soms vooral betekent dat we na een wandeling iets uit onze sokken moeten peuteren, is voor de plant een slimme manier om zich te verspreiden.

Agrimonie oogsten en drogen

Wil je agrimonie zelf gebruiken, zorg dan eerst dat je zeker weet dat je de juiste plant hebt.

Het bovengrondse kruid kun je ongeveer van juli tot september oogsten. Kies een droge dag en een schone plek. Oogst nooit alles, maar laat voldoende staan voor de plant zelf, insecten en zaadvorming.

Thuis kun je het kruid in kleinere stukken knippen en drogen. Zelf droog ik agrimonie graag in de oven op ongeveer 35 graden. Afhankelijk van de hoeveelheid duurt dit ongeveer zes tot acht uur. Kijk daarbij vooral naar het kruid zelf. Het is goed droog wanneer het blad knisperend aanvoelt en makkelijk breekt.

Laat het daarna helemaal afkoelen en bewaar het donker en droog in een afgesloten pot.

Een fijne thee voor de keel

Van gedroogde agrimonie kun je thee maken. Voor een kruidenthee voor de keel combineer ik agrimonie graag met bramenblad, kaasjeskruid en salie.

Agrimonie en bramenblad hebben een wat samentrekkend karakter. Kaasjeskruid brengt juist zachtheid door de slijmstoffen die het bevat. Salie is van oudsher een bekend kruid voor mond en keel.

Samen vormen ze een fijne kruidencombinatie.

Gebruik kruiden wel altijd bewust. Ook kruiden kunnen contra indicaties hebben en zijn niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of bepaalde gezondheidsklachten.

Niet alleen voor in je kruidenkast

Wat ik zo leuk vind aan agrimonie, is dat je haar niet alleen hoeft te gebruiken als kruid. Het blad is ook prachtig om te drogen en te persen. Door de vorm van het samengestelde blad ontstaat een mooi botanisch silhouet. Je kunt het verwerken in een droogbloemenschilderijtje, op een kaart of in een klein lijstje.

En juist dan ga je weer heel anders naar de plant kijken.

Hoe lopen de nerven? Welke vorm hebben de blaadjes? Welke kleur krijgt het blad tijdens het drogen?

Voor mij hoort dat allemaal bij kruiden leren kennen.

Niet alleen weten waarvoor een plant gebruikt wordt, maar ook kijken, voelen, ruiken en ontdekken.

Leer kruiden echt kennen

Misschien loop je binnenkort langs een berm en denk je ineens: hé, is dat agrimonie? Dat vind ik het mooie van kruidenkennis. Een wandeling verandert langzaam. Waar eerst vooral groen stond, zie je steeds meer afzonderlijke planten. Je herkent ze. Je weet wanneer ze bloeien, wanneer je ze kunt oogsten en wat je ermee kunt doen.

Workshops

Wil je meer leren over kruiden en ontdekken hoe je ze kunt herkennen, oogsten en gebruiken? In MIJN.kruidentuin geef ik verschillende workshops waarin we praktisch met kruiden aan de slag gaan. Je hoeft daarvoor nog niets van kruiden te weten. Je schuift aan, kijkt, ruikt, proeft en ontdekt wat je zelf met kruiden kunt doen.

Bekijk mijn workshops (Workshops & Cursussen)

en ontdek hoeveel er groeit, bloeit en bruikbaar is vlak om je heen.